is er iemand thuis? | essay #001

Mijn excuses aan de enkelingen die in de afgelopen weken deze website hebben bezocht en zich de moeite hebben getroost om de originele zes essays te lezen.

Ik heb ze weggegooid. Het kernidee dat elk essay droeg was op zich goed, maar de omzetting ervan in woorden en beleving liep mank. Ze werden overhaast van kunstmatig leven voorzien, geschreven in een pseudowetenschappelijke stijl om de website toch al wat vulling te geven. Een vergissing.

Het besef kwam toen Christophe, die de inspiratiebron vormde voor Herinnerende handen, mij een e-mail stuurde nadat hij de novelle had gelezen.
Wat me wakker schudde, was dat het boek een aantal merkwaardige gelijkenissen vertoont met zijn eigen leven als gewezen letterkapper. Op het eerste gezicht niet vreemd, hoor ik je mompelen, aangezien het leven van de inspiratiebron voor een boek vanzelfsprekend gelijkenissen zal vertonen met de plot.

Het vreemde is dat het zaken betreft die hij mij nooit heeft verteld en waarvan ik overtuigd was dat ze waren ontsproten aan mijn eigen inventiviteit. Het blijken dan ook nog eens dragende elementen in het verhaal te zijn. Toen ik las wat Christophe hierover schreef, nadat we elkaar wellicht al tien jaar niet meer hadden gesproken of gezien, kwamen de haren op mijn armen overeind.

Net als toen ze overeind kwamen terwijl ik die elementen in het proza schreef. Dat schrijven gebeurt maar gedeeltelijk volgens een plan of raamwerk.
De gelijkenissen met het leven van Christophe, die ons beiden verbazen, behoren niet tot het raamwerk, maar zijn in het proza ontstaan door intuïtie.

Wanneer ik schrijf en het resultaat klopt, vindt er in mij een soort synchronisatie plaats tussen mezelf en het werk. Een besef dat ik iets heb waargenomen dat al bestond en het de juiste vorm heb gegeven.

Een machine kan deze vorm ook genereren, maar zij heeft geen onderarmen waarop de haren overeind gaan staan en die haar tonen dat het de juiste vorm is.

Een machine is getraind op miljarden teksten, herkent terugkerende structuren en produceert een resultaat dat binnen de verwachtingen blijft. Soms oogt het resultaat indrukwekkend, maar het is niet voortgebracht door een lichaam dat een zin voelt voordat het die begrijpt. De machine synthetiseert een eindresultaat dat is gebaseerd op een kansberekening. Ze reduceert en zoekt naar de grootste gemene deler.

Menselijke creatie daarentegen is het product van alles wat ons raakt: emoties, ervaringen en littekens; het kleinste gemene veelvoud. Het is een complexe verzameling van alles wat we zijn, inclusief fouten en eigenaardigheden. Dat veelvoud bereik je niet door te synthetiseren maar door te leven.

En daarom heb ik die oorspronkelijke essays weggegooid. Ik had ze namelijk geschreven alsof ik een machine was. Alsof ik een rol speelde. Terwijl ik natuurlijk gewoon vanuit mezelf moet schrijven.

Ik gaf even niet thuis, maar ben er nu. Welkom.